Akümülatör Ömrünü Uzatmanın Yolları

İlk aracımı aldığımda aküyü hiç düşünmemiştim. Motor yağını takip ediyordum, lastik havasına bakıyordum ama akü benim için kaputun altında duran, kendi işini kendi halleden siyah bir kutuydu. Sonra bir kış sabahı, işe geç kaldığım o meşhur sabahta, kontağı çevirdim ve marş motorundan gelen o yavaş, isteksiz "ııın ıın" sesini duydum. O gün öğrendim ki batarya ömrü tamamen şansa bağlı değil; büyük ölçüde bizim alışkanlıklarımıza bağlı.

Sorun tam olarak ne?

Kurşun-asit akü, içinde kimyasal bir tepkimenin sürekli devam ettiği bir depo. Şarj olurken bir yöne, deşarj olurken diğer yöne çalışır. Bu döngü sonsuz değil. Plakalar üzerinde zamanla sülfat kristalleri birikir, kapasite düşer, bir gün marşa yetecek akımı veremez hale gelir.

Benim en çok gözlemlediğim şey şu: akü nadiren "bir anda" ölür. Aylarca sinyal verir. Farlar rölantide sararır, camlar yavaş iner, marş sesi biraz uzar. Biz de bunları duymazdan geliriz, çünkü araba yine de çalışıyor. Sonra hava soğur, akünün zaten azalmış kapasitesi soğuktan bir miktar daha düşer ve o sabah araba çalışmaz.

Aküyü öldüren asıl faktörler ise genelde beklenmedik yerlerde:

• Kısa mesafeli sürüşler: Marş, aküden ciddi akım çeker. Bunu geri doldurmak için şarj dinamosunun 20-30 dakika çalışması gerekir. Her gün 5 dakikalık market yolculuğu yapıyorsanız, akünüz sürekli yarı aç geziyor demektir.
• Uzun süre hareketsiz bırakmak: Araç dururken bile alarm, saat, kontrol modülleri az miktarda akım tüketir. Haftalarca duran bir araçta akü kendi kendine boşalır ve derin deşarj, plakalara kalıcı zarar verir.
• Gevşek veya oksitlenmiş kutup başları: O beyaz-mavi tozlu birikinti direnç yaratır. Akü hem tam şarj olamaz hem de zorlanır.
• Aşırı sıcak: Herkes soğuğu suçlar ama plakaları yavaş yavaş bozan asıl şey yaz sıcağıdır. Soğuk sadece zaten zayıf olan aküyü ele verir.
• Titreşim: Yerine sağlam sabitlenmemiş bir akü, her tümsekte içindeki plakaları hırpalar.

Ömrü uzatmak için seçeneklerin karşılaştırması

Yıllar içinde farklı yöntemler denedim. Hepsi bir işe yarıyor ama maliyet ve emek dengesi çok farklı. Kendi deneyimimi tabloya döktüm:

Basit voltaj kontrolü nasıl yapılır?

Bunu öğrendiğimde kendimi bir anda tamirci gibi hissetmiştim, oysa iş beş dakika. Araç en az bir saattir kapalı olacak. Multimetreyi DC voltaj konumuna alın, kırmızı probu artı kutba, siyahı eksiye dokundurun.

• 12,6 V ve üzeri: Tam şarjlı, gönül rahatlığı.
• 12,4 V civarı: Yaklaşık dörtte üçü dolu, idare eder.
• 12,2 V: Yarım. Uzun bir sürüş yapmanın vakti geldi.
• 12,0 V ve altı: Ciddi şekilde boşalmış, bu seviyede kalması akünün canına okuyor.

Bir de motor çalışırken ölçün: 13,7 ile 14,7 V arasında bir değer görmelisiniz. Bu aralığın altındaysa sorun aküde değil, şarj dinamosunda veya kayışta olabilir. Aküyü değiştirip de aynı sorunu yaşayanların çoğu bu ölçümü hiç yapmamış oluyor.

Benim önerim

Konuya yeni başlıyorsanız, her şeyi birden yapmaya çalışmayın. Ben şu sırayla giderdim:

1. Kutup başlarını kontrol edin. Eldiven takın, önce negatif kabloyu sökün, sonra pozitifi. Beyaz birikinti varsa ılık suya karbonat karıştırıp eski bir diş fırçasıyla temizleyin, iyice kurulayın. Takarken sırayı tersine çevirin: önce pozitif, sonra negatif. Üzerine ince bir tabaka özel gres sürün.
2. Akünün yerinde sağlam durduğunu kontrol edin. Elinizle oynatabiliyorsanız sabitleme kelepçesini sıkın.
3. Sürüş alışkanlığınızı gözden geçirin. Haftada bir kez, kesintisiz yarım saatlik bir tur akünüze yaptığınız en ucuz iyilik.
4. İnip binerken elektriği kısın.