Araçta Bulunması Gereken Alet ve Malzeme
Bir kış akşamı, şehirden yaklaşık kırk kilometre uzakta lastiğim patladı. Bagajımda stepne vardı, kriko vardı, ama bijon anahtarı yoktu — çünkü aracı ikinci elden aldığımda torbanın içindekileri hiç kontrol etmemiştim. O gece iki saat yol kenarında bekledim ve o günden sonra bagajımdaki alet çantasını kendim kurdum. Aşağıda anlattığım şeylerin hepsi o dersin ürünü.
Sorun: Bagajda "bir şeyler" olması yeterli değil
Çoğu araç fabrikadan çıkarken bagaj altına küçük bir torba koyuyor: bir kriko, bir çekme halatı, belki bir bijon anahtarı. Bu set, sadece lastik değiştirmek için tasarlanmış. Oysa yolda karşılaştığım sorunların büyük kısmı lastikle ilgili değildi: bir defasında akü boşaldı, bir defasında hortum kelepçesi gevşedi ve soğutucu sıvı sızdı, bir defasında da sadece far ampulü yandı ve muayeneden dönmek zorunda kaldım.
Yeni başlayan biri için asıl zorluk şu: internette gördüğünüz "araçta olması gereken 50 şey" listeleri hem bagajı doldurur hem cebinizi yakar. Ben de başta böyle yaptım, sonra üçte ikisini eve taşıdım. Mantıklı yol, malzemeleri zorunlu / acil durum / bakım diye üçe ayırmak.
1. Yasal olarak ve pratikte zorunlu olanlar
Türkiye'de trafiğe çıkan araçta reflektör (iki adet), yangın söndürücü, ilk yardım çantası ve çekme halatı bulunması isteniyor. Bunlar muayenede de sorulan kalemler. Benim eklediğim iki şey:
- Reflektif yelek: Gece yol kenarında araç altına eğildiğinizde sizi görünür kılan tek şey bu. Fiyatı çok düşük, faydası tartışmasız.
- Geçerli tarihli söndürücü: Söndürücünün üzerindeki manometre iğnesi yeşil bölgede mi diye yılda bir bakıyorum. Basıncı düşmüş bir tüp, olmayan tüpten daha kötü çünkü ona güveniyorsunuz.
2. Acil durum kiti: yolda kalmamak için
Bu grup, tamir yapmak için değil, eve ya da servise ulaşmak için. Bende şunlar var:
- Takviye (jump start) kabloları veya taşınabilir takviye cihazı
- Ayak veya elektrikli lastik pompası + basınç ölçer
- Lastik tamir spreyi ya da yama-tıkaç seti
- El feneri (kafa lambası daha iyi, iki eliniz serbest kalıyor)
- İş eldiveni, bir metre kadar izole bant, birkaç plastik kelepçe
- 1 litre yedek motor yağı, 1 litre hazır soğutucu sıvı, cam suyu
Akü konusunda küçük bir not: kablo ile takviye alabilmek için başka bir araca ve gönüllü bir sürücüye ihtiyacınız var. Taşınabilir cihaz bu bağımlılığı ortadan kaldırıyor ama şarjını üç ayda bir kontrol etmek gerekiyor — yoksa ihtiyaç anında ölü bir kutu taşıyorsunuz. Akünün neden boşaldığını anlamak için sitedeki batarya bakımı bölümüne göz atmanızı öneririm; çoğu zaman sorun aküde değil, kutup başlarındaki oksitte.
3. Temel bakım aletleri: kendi işini yapmak isteyenler için
Yağını, filtresini kendi değiştirmek isteyen biri için asıl araç bakım aletleri listesi burada başlıyor. Yıllar içinde şunların hepsini kullandım ve hiçbirine pişman olmadım:
- Lokma anahtar takımı (8–19 mm arası mutlaka olsun)
- Bijon için tork anahtarı — lastiği "kolla sıkma" alışkanlığından kurtarır
- Yağ filtresi kayışı veya kelepçesi
- Yağ toplama küveti ve huni
- Düz ve yıldız tornavida seti, kargaburun
- Kriko + iki adet sehpa (araç altına asla sadece krikoyla girmiyorum)
- Ampul seti (far, stop, sinyal) ve yedek sigortalar
Seçenekleri karşılaştırırsak
| Yaklaşım | Yaklaşık maliyet | Bagajda yer | Kime uygun |
|---|---|---|---|
| Fabrika torbası (kriko + bijon anahtarı) | Zaten var | Çok az | Hiç uğraşmak istemeyen, yol yardım paketi olan sürücü |
| Zorunlu set + acil durum kiti | Orta | Bir kutu | Yeni başlayan herkes — benim tavsiyem bu |
| Acil durum + temel bakım aletleri | Yüksek | Kutu + çanta (bir kısmı evde durabilir) | Yağ, filtre, ampul işini kendi yapmak isteyen |
| Hazır satılan "her şey dahil" çanta | Orta-yüksek | Bir çanta | Seçmekle uğraşmak istemeyen; ama içindeki aletlerin kalitesi genelde düşük |
Hazır çantalar konusunda deneyimim iyi değil: içindeki lokmaların yumuşak metalden olduğu bir seti ilk sıkı bijonda yuvarlattım. Parça parça almak daha pahalı görünüyor ama uzun vadede daha ucuz.
Nereye koyacaksınız?
Aletleri bagaja gevşek atmayın. Fren yaptığınızda gürültü yapar, kaza anında mermiye dönüşür. Ben ağır aletleri sert bir plastik kutuya, sıvıları ayrı bir poşete (sızıntı olursa halıyı kurtarır) koyuyorum. Reflektör ve yeleği ise bagajın en kolay ulaşılan yerinde tutuyorum — çünkü onlara ihtiyaç duyduğunuzda bagajı boşaltacak vaktiniz olmaz.
Önerim: üç adımda kurun
- Bu hafta: Bagajınızı boşaltın, elinizde ne olduğunu yazın. Eksik zorunlu malzemeyi tamamlayın, söndürücünün basıncına bakın.
- Bu ay: Acil durum kitini kurun. Pompa, basınç ölçer ve takviye çözümü öncelikli. Lastik basıncını ayda bir ölçme alışkanlığını da buradan kazanırsınız.
- Zamanla: Kendi yapmak istediğiniz her bakım için aleti tek tek alın. İlk yağ değişimini yaparken lokma takımı ve filtre kayışı yeterlidir; hepsini ba